Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że to płatnik jest obowiązany do zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. To jest jego obowiązek - a nie obowiązek pracownika czy zleceniobiorcy. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, a konkretniej z art. 46 ust. 1 przywołanego aktu prawnego, a także w związku z art. 87 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, to płatnik ma obowiązek obliczyć i potrącić z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy.
Zaległy ZUS to nie przychód pracownika
Płatnik nie pobrał składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne od wynagrodzenia zleceniobiorcy. W konsekwencji pojawiła się zaległość, którą podmiot uregulował, wpłacając całą należność, włącznie z częścią, która powinna być sfinansowana zleceniobiorcy. Pojawiły się wątpliwości, czy w takiej sytuacji pojawia się przychód po stronie zleceniobiorcy i płatnik powinien wystawić PIT-8C bądź PIT-11. Wątpliwości rozwiał Naczelny Sąd Administracyjny.
Jeśli więc płatnik wpłaca składki - nawet jeśli są zaległe, to reguluje swój ustawowy obowiązek. Nie ma w tym przypadku do czynienia z uregulowaniem należności za pracownika, czy byłego pracownika, czy zleceniobiorcę.
NSA zaznaczył w wyroku, że charakter tej wpłaty nie zostaje zmieniony z powodu późniejszego uregulowania należności i pozostawania w zwłoce. Wpłacona przez płatnika składka, nawet jeśli wpłacana jest z opóźnieniem, nadal jest składką na ubezpieczenia społeczne, którą zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy odliczyć od podstawy opodatkowania.
Ważne: Jeśli płatnik działa w zwłoce i reguluje należność za zaległe składki, robiąc to w ramach swoich publicznoprawnych obowiązków, to nie dokonuje przysporzenia majątkowego z tego tytułu na rzecz zleceniobiorcy.
Jeśli płatnik nie obliczył prawidłowo składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne i nie pobrał ich z wynagrodzenia zleceniobiorcy, to w konsekwencji były pobrane wyższe niż należne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Biorąc powyższe pod uwagę, trzeba stwierdzić że w takiej sytuacji nie ma żadnego przysporzenia po stronie zleceniobiorcy, a tym samym płatnik nie ma obowiązku wystawiać żadnego dokumenty podatkowego.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2022 r. - sygn. II FSK 1037/19, opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - portal orzeczenia.nsa.gov.pl
