Na podstawie zapisów dokonanych na kontach księgi głównej sporządza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego, nie rzadziej niż na koniec miesiąca, zestawienie obrotów i sald, zawierające:
Co zawiera zestawienie obrotów i sald
Co najmniej na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się zestawienia sald wszystkich kont ksiąg pomocniczych, a na dzień inwentaryzacji – zestawienia sald inwentaryzowanej grupy składników aktywów. Obroty takiego zestawienia powinny wykazywać zgodność z obrotami dziennika.
- symbole lub nazwy kont;
- salda kont na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obroty za okres sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz salda na koniec okresu sprawozdawczego;
- sumę sald na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obrotów za okres sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz sald na koniec okresu sprawozdawczego.
Z przepisów ustawy o rachunkowości wynika, że jednostka jest zobowiązana sporządzić zestawienie obrotów i sald za:
- poszczególne okresy sprawozdawcze, tak aby ich weryfikacja umożliwiła dokonanie w wymaganym terminie obligatoryjnych sprawozdań (budżetowych, innych) oraz poprawne dokonanie rozliczeń finansowych,
- cały rok budżetowy w terminie do 85. dnia po dniu bilansowym (czyli do 26 marca 2017 r.).
Z uwagi na fakt, że znaczenie zestawienia obrotów i sald mieści się w pojęciu ksiąg rachunkowych jednostki, musi ono spełniać wymogi art. 13 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Stanowi on, że zestawienie obrotów i sald winno być:
- trwale oznaczone nazwą (pełną lub skróconą) jednostki, której dotyczy (każda księga wiązana, każda luźna karta kontowa, także jeżeli mają one postać wydruku komputerowego lub zestawienia wyświetlanego na ekranie monitora komputera), nazwą danego rodzaju księgi rachunkowej,
- oznaczone nazwą programu przetwarzania (w przypadku zestawień sporządzanych w formie wydruków z systemu komputerowego),
- wyraźnie oznaczone co do roku obrotowego, okresu sprawozdawczego i daty sporządzenia,
- przechowywane starannie w ustalonej kolejności.
Pomimo że weryfikacja dokonanego zestawienia obrotów i sald jest formą kontroli poprawności zapisów w księgach rachunkowych jednostki, może również przyczyniać się do wyciągnięcia nieprawidłowych wniosków. Z tego powodu nie może stanowić jedynej metody oceny poprawności dokonania zapisów w księgach rachunkowych. W praktyce wykorzystywana jest do eliminacji błędów w zakresie wskazanym w tabeli 1.
Tabela 1. Zakres uchybień eliminowanych z wykorzystaniem zestawienia obrotów i sald
Obszar poddawany weryfikacji |
Zakres błędu |
Przyczyna zaistnienia błędu |
Prawidłowość sald poszczególnych kont bilansowych |
Wykazanie salda konta po niewłaściwej stronie |
Ujęcie operacji gospodarczej po nieprawidłowej stronie konta księgowego. Nieujęcie operacji gospodarczej w ewidencji jednostki. Błąd w funkcjonowaniu systemu księgowego jednostki. Ujęcie w księgach rachunkowych operacji gospodarczej przeprowadzonej przez jednostkę niezgodnie ze względu na obowiązujące przepisy prawa
|
Wykazanie sald końcowych jedynie po jednej stronie kont rozrachunkowych |
Nieprawidłowe określenie treści operacji gospodarczej (uznanie należności za spłatę zobowiązania lub zobowiązania za spłatę należności). Określenie salda końcowego jako tzw. per saldo. Nieujęcie operacji gospodarczej na koncie rozrachunkowym |
|
Zgodności sum obrotów i sald bilansowych kont aktywnych i pasywnych |
Brak zgodności, co jest sprzeczne z zasadą równowagi bilansowej |
Przy prowadzeniu ewidencji z wykorzystaniem systemu komputerowego błąd taki nie powinien zaistnieć. Zazwyczaj ma on związek z błędnym funkcjonowaniem systemu |
- Rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1053 ze zm.).
- Ustawa z 29 września 2016 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1047 ze zm.).
- Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 885).
Zobacz także:
